Enstitümüz, 1977 yılında, 1750 Sayılı Üniversiteler Kanunu’nun 43/4. Maddesi’ne göre, Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü’ne bağlı “Atatürk Devrimleri Enstitüsü” adı ile kurulmuştur.             Enstitümüz 1977 yılından 1982 yılına kadar bu şekilde faaliyetlerini sürdürmüş ve kütüphane için bazı kaynak kitaplar da temin etmiştir. 1982 yılında çıkan 2547 Sayılı Üniversiteler Kanunu ve buna bağlı Teşkilât ve İşleyiş Yönetmeliği ile Enstitü’nün adı “Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü” olarak değiştirilmiştir. Yükseköğretim Kurulu’nun 23 Aralık 1983 tarih ve 82/655 Sayılı Kararı ile Enstitü, “Atatürk İlkeleri” ve “İnkılâp Tarihi” olmak üzere iki anabilim dalından oluşan, yüksek lisans ve doktora öğretimini yaptıran, Rektörlüğe bağlı bir öğretim kurumu haline getirilmiştir.
            Yaklaşık altı yıl iki anabilim dalı ile çalışmalarını sürdüren Enstitümüz, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu’nun 12 Nisan 1988 tarihli toplantısında alınan kararla, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitülerinde, “Atatürk İlkeleri” ve “İnkılâp Tarihi” Anabilim Dalları birleştirilerek, Enstitüler bünyesinde bir tek “Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi” Anabilim Dalı’nın yer alması, 2547 Sayılı Kanunla değişik 7/d 2. maddesi uyarınca uygun görülmüştür. 
              Enstitümüz daha sonra, Atatürk Üniversitesi Senatosu’nun 19.09.1991 tarih ve 5/22 sayılı kararı gereğince Üniversitemizin Lisans öğrencilerine “Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Dersleri”ni de okutmak üzere görevlendirilmiştir.
Enstitümüzün amacı; Üniversitelerimizin akademik kadrolarını oluşturacak akademisyenler yetiştirmek, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi dalında lisansüstü eğitim-öğretim faaliyetlerini yürütmek, inceleme ve araştırma yapmak ve yaptırmaktır.